Westnijlvirus na zes jaar weer bij mens in Nederland vastgesteld
Voor het eerst sinds 2020 heeft Nederland weer een binnenlandse besmetting met het westnijlvirus vastgesteld. Onderzoekers vonden het virus bij een bloeddonor uit de provincie Utrecht die niet recent in het buitenland was geweest. Daarom acht het RIVM het waarschijnlijk dat een mug de donor in Nederland heeft besmet. Toch blijft de kans om hier het virus op te lopen volgens het instituut heel klein.
Eerste binnenlandse besmetting sinds 2020
Sanquin Research ontdekte het westnijlvirus begin augustus tijdens onderzoek onder Nederlandse bloeddonoren.
De donor woont in de provincie Utrecht en was kort daarvoor niet in het buitenland geweest. Daardoor ligt een besmetting in Nederland voor de hand.
Een laboratoriumonderzoek bevestigde vervolgens de aanwezigheid van het virus. Daarmee gaat het om de eerste bevestigde menselijke besmetting in 2026 die waarschijnlijk in Nederland zelf ontstond.
De vorige binnenlandse besmettingen bij mensen dateren uit 2020.
Eerder al gevonden bij vogel en paard
De ontdekking komt niet helemaal onverwacht. Eerder deze maand troffen onderzoekers het virus namelijk ook aan bij een vogel en een paard.
De besmette vogel kwam uit de provincie Utrecht. Het paard leefde in Zuid-Holland.
Onderzoekers zagen bovendien een duidelijke relatie tussen de besmette vogel en eerder gevonden besmette muggen en vogels. Daardoor werd een lokale besmetting steeds aannemelijker.
Samen laten deze vondsten zien dat het westnijlvirus tijdens het huidige muggenseizoen opnieuw in Nederland circuleert.
Gewone huissteekmug kan het virus verspreiden
Voor verspreiding van het westnijlvirus is geen exotische tijgermug nodig. Ook de gewone huissteekmug, Culex pipiens, kan het virus overbrengen.
Deze muggensoort komt veel voor in Nederland.
Een mug raakt besmet wanneer zij bloed zuigt bij een vogel die het virus bij zich draagt. Vervolgens kan de mug bij een volgende beet het virus overdragen aan een andere vogel, een paard of een mens.
Mensen en paarden verspreiden het virus daarna normaal gesproken niet verder. Zij hebben daarvoor te weinig virus in hun bloed.
De meeste mensen krijgen geen klachten
Een besmetting met het westnijlvirus leidt meestal niet tot ernstige ziekte.
Volgens het RIVM merkt ongeveer 80 procent van de besmette mensen helemaal niets.
Ongeveer 19 procent krijgt milde klachten die op griep kunnen lijken. Denk bijvoorbeeld aan koorts, hoofdpijn, spierpijn, buikklachten of huiduitslag.
Bij ongeveer 1 procent ontstaat een ernstiger ziektebeeld, zoals hersenontsteking of hersenvliesontsteking.
Vooral mensen boven de 50 jaar en mensen met een verminderde weerstand lopen meer risico op ernstige klachten.
Eén bloedproduct was al toegediend
De ontdekking heeft ook gevolgen voor de Nederlandse bloedvoorziening.
Voordat Sanquin wist dat de donatie het virus bevatte, had een patiënt al één bloedproduct uit deze donatie ontvangen.
Het westnijlvirus kan in uitzonderlijke gevallen via een bloedtransfusie worden overgedragen. Daarom heeft Sanquin zowel de patiënt als de behandelend arts geïnformeerd.
Zij letten nu extra op mogelijke klachten. Dat betekent overigens niet dat de patiënt daadwerkelijk besmet is geraakt.
Daarnaast heeft Sanquin de vondst gemeld bij onder meer de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de GGD en het RIVM.
Sanquin controleert extra bloeddonaties
Na de ontdekking heeft Sanquin de controle op het westnijlvirus uitgebreid.
Bloeddonaties uit gebieden waar een verhoogd risico bestaat, kunnen daardoor extra worden onderzocht.
Juist dankzij lopend onderzoek naar het virus onder bloeddonoren kwam deze besmetting aan het licht. De vondst levert daardoor meteen nieuwe informatie op over de verspreiding van het virus in Nederland.
Hoe voorkom je muggenbeten?
Voor inwoners gelden momenteel geen bijzondere noodmaatregelen. Toch kun je de kans op een muggenbeet eenvoudig verkleinen.
Huissteekmuggen zijn vooral actief rond de schemering. Bedekkende kleding kan daarom helpen wanneer je ’s avonds buiten bent.
Daarnaast kun je een muggenwerend middel gebruiken op onbedekte huid. Ook horren voor ramen en deuren verkleinen de kans dat muggen binnenkomen.
Een klamboe kan bovendien helpen wanneer je ’s nachts veel last hebt van muggen.
Risico blijft volgens RIVM heel klein
De nieuwe besmetting bevestigt dat het westnijlvirus opnieuw in Nederland circuleert. Toch betekent dat niet dat Nederlanders nu een groot risico lopen.
Volgens het RIVM blijft de kans om in Nederland door een besmette mug te worden gestoken heel klein.
Verschillende organisaties volgen de situatie ondertussen nauwkeurig. Daardoor kunnen nieuwe besmettingen en veranderingen in de verspreiding sneller worden ontdekt.
Voorlopig is er dus geen reden voor paniek. Wel laat deze vondst zien dat het westnijlvirus opnieuw onderdeel is van het Nederlandse muggenseizoen.
Bronnen
RIVM — Westnijlvirus vastgesteld bij een bloeddonor
https://www.rivm.nl/nieuws/westnijlvirus-vastgesteld-bij-bloeddonor
RIVM — Actuele informatie over westnijlkoorts
https://www.rivm.nl/westnijlkoorts/actueel
RIVM — Westnijlkoorts: klachten, verspreiding en preventie
https://www.rivm.nl/westnijlkoorts
Sanquin — Westnijlvirus gevonden in bloeddonatie
https://www.sanquin.nl/actueel/westnijlvirus-gevonden-in-bloeddonatie
